Historia utworzenia OPN

Obszar OPN i jego otulinyJuż na początku XIX wieku Ojców był znaną i uczęszczaną miejscowością. Bywali tutaj tacy ludzie, jak: F. Wężyk, J. U. Niemcewicz, F. Szopen, Deotyma, W. Gerson, E. Petzold, W. Besser, S. Staszic. Przybywali też zwykli turyści, wczasowicze, czy wreszcie kuracjusze, gdyż w roku 1855 lekarz Lucjan Kowalski założył tu zakład hydropatyczny z łazienkami. Dolinę Prądnika porastały wtedy gęste lasy.
Nadszedł jednak rok 1865, kiedy to ówczesny właściciel Ojcowa Aleksander Przeździecki sprzedał większość swoich dóbr wrocławskim kupcom, którzy w latach 1865-84 zaczęli masowo wycinać ojcowskie lasy. Równocześnie w latach 1877-78 rozkopywał pobliskie jaskinie w celach nawozowych niejaki O. Grube z Wrocławia, niszcząc przy tym wiele cennego materiału archeologicznego. Na łamach prasy pojawiły się protesty przeciwko niszczeniu przyrody Doliny Prądnika.
Chcąc uratować Dolinę Prądnika od zagłady poczęto systematycznie ją wykupywać. W roku 1878 Jan Zawisza wykupił od Gustawa Przeździeckiego zamek wraz z okolicznym lasem, a kolejny właściciel Ojcowa (Ludwik Krasiński) odzyskał tę część lasów, która znajdowała się w rękach wrocławskich kupców.
Jednym z ludzi podejmujących starania o ratowanie przyrody Ojcowa był Adolf Dygasiński, który w swoim utworze zatytuowanym „W puszczy” pisał:

I uważa człowiek przyrodę za wielką,
jeżeli sam jest wielki;
on ją czcić musi, jeżeli czci sam jest godny…

Założone przez niego Towarzystwo Akcyjne „Pieskowa Skała” wykupiło zamek wraz z przyległym lasem i skałami, ratując je tym samym przed zagładą, jednak nie czyniono starań o prawną ochronę przyrody doliny.
prof. Władysław SzaferW 1924 r. powstał projekt utworzenia rezerwatu w Dolinie Prądnika przygotowany przez Państwową Radę Ochrony Przyrody, której przewodniczył prof. dr Władysław Szafer. Zdawało się, że wszystko jest na dobrej drodze.
Tymczasem w latach 1927-28 wybudowano drogę Kraków-Ojców-Pieskowa Skała-Olkusz. Na szczęście udało się nie dopuścić do budowy tej drogi przez Wąwóz Jamki, ale została ona poprowadzona dnem doliny, w dodatku posiadała wapienną nawierzchnię, co powodowało, że tumany kurzu zaczęły zagrażać życiu roślin i zwierząt. Z okazji otwarcia nowej drogi wmurowano marmurową tablicę w jeden z pylonów Bramy Krakowskiej, będącej pomnikiem przyrody. Została ona później zdjęta, ale ślad pozostał.

Do wybuchu II wojny światowej nie udało się zrealizować planów utworzenia rezerwatu w Dolinie Prądnika. Na szczęście po wojnie, dzięki energicznym staraniom prof. Szafera – ówczesnego delegata Ministra Oświaty d/s Ochrony Przyrody i wielu innych ludzi oddanych pięknej idei ochrony przyrody Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1956 r. utworzono najmniejszy, bo liczący wówczas 1570,59 ha (obecnie 2145,62 ha) powierzchni Ojcowski Park Narodowy.

W 1977 r. opracowany został projekt powiększenia Parku o ok. 1400 ha, który do dziś nie został, niestety w całości zrealizowany.
Dnia 2 grudnia 1981 r. rada narodowa m. Krakowa podjęła uchwałę o utworzeniu Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych oraz strefy ochronnej OPN, tzw. otuliny o pow. 7000 ha, która po zmianie granic Parku (1997 r.) obejmuje obszar 6777 ha.

Dodaj komentarz